Büyükakın: En doğru ulaşım yöntemi, toplu taşıma sistemi

 

-Ulaşımda bugünü ve yarını aynı anda düşünmeliyiz

 

-Raylı sistem taşımacılığının payını iki katına çıkaracağız

 

-Ulaşım kooperatifleri ileortak havuz oluşturabiliriz

 

Toplu taşıma sisteminin en doğru uygulama biçimi olduğunu belirten Başkan
Büyükakın, doğru planlama, dijitalleşme, ulaşım bazlı şehir planlaması ve
lojistik hareketin yönetimine vurgu yaptı. Büyükakın, kooperatiflere de
önemli bir çağrıda bulundu.

 

YENİLİKÇİ SİSTEMLER MASAYA YATIRILDI

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi bir yandan ulaşımla ilgili dev yatırımlarına
devam ederken diğer yandan da kentin ulaşımını geleceğe hazırlıyor.
Büyükşehir ve UlaşımPark'ın ev sahipliğinde düzenlenen UITP Avrasya
Konferansı 2025 de onlardan biri. Kocaeli Kongre Merkezi'nde, "Planlamadan
İşletmeye: Etkili Kent içi Raylı Sistemlerin Uygulanması" temasıyla
gerçekleştirilen Avrasya Konferansı'nda, kent içi ulaşımda
sürdürülebilirlik, yenilikçi raylı sistemler, temiz enerji araçları ve
dijitalleşme gibi konular, uluslararası ölçekte tartışıldı.

 

SEKTÖRÜN ÖNDE GELEN İSİMLERİ KOCAELİ'DE

Konferansın açılış programında Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir
Büyükakın, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürü
Dr. Yalçın Eyigün, UITP Genel Sekreteri Mohamed Mezghani, Kocaeli Büyükşehir
Belediyesi Genel Sekreteri Dr. Hayri Baraçlı, Kocaeli Üniversitesi Rektörü
Prof. Dr. Nuh Zafer Cantürk, Gebze Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr.
Hacı Ali Mantar, UlaşımPark Genel Müdürü Serhan Çatal ve sektörün önde gelen
isimleri yer aldı.

 

25 KALİTE STANDARDI İLE GÜVENLİ ULAŞIM

UlaşımPark Genel Müdürü Serhan Çatal, UITP Avrasya Konferansı 2025'e ev
sahipliği yapmaktan mutlu olduklarını ifade ederken, vatandaşların güvenle,
özgürce ve huzurla hareket etmesi için uluslararası ölçekte sahip olunan 25
kalite standardına ulaştıklarını vurguladı. Çatal, "UlaşımPark, Türkiye'nin
bir markası olmuştur" dedi. UITP Genel Sekreteri Mohamed Mezghani ise hafif
ulaşım ve metrolarla birlikte gelişime açık olan Kocaeli'ye önem
verdiklerini ifade ederken, kentsel gelişimde Kocaeli'nin sağladığı uyumun
altını çizdi.

 

BÜYÜKAKIN: ULAŞIMDA RADİKAL OLMALIYIZ

Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, "UITP gibi etkili bir
kuruluşun bu kadar önemli bir etkinliğini Kocaeli'de gerçekleştiriyor
olmasından büyük bir keyif duyuyorum" diyerek başladığı konuşmasında, ulaşım
noktasında radikal ifadeler kullanmak gerektiğini belirtti. Büyükakın,
"Bugün aramızda planlamacı arkadaşlar var. Sektörün profesyonelleri var.
Ulaşım konusunda biraz radikal konuşmak gerekiyor. Böylece meseleyi daha iyi
anlayabiliriz.

 

EN DOĞRU ÇÖZÜM HANGİSİ?

Aslında biz ne yapıyoruz? Bir problemle karşı karşıya kalıyoruz ve çözmek
için oraya bakmaya başlıyoruz. Bir şehir kurulmuş. O şehrin bazı noktalarına
belirli fonksiyonlar yüklenmiş. Ulaşım master planları buna göre yapılıyor.
Peki en doğru çözüm hangisi? Hangi toplu taşıma modeli daha doğru? Cevap
belli. Toplu taşıma sistemleri, tekil taşımaya göre daha verimli
sistemlerdir. Tabii, bazı şeylerin bir finansman maliyeti var ve bulma
imkanınız yoksa, gerçekleştirme şansınız da olmuyor. Bizim 2014 yılında
yaptığımız bir Ulaşım Master Planımız var. O plan, toplam yolculuk değerinin
2035 yılında 4 katına, yani 8 milyona çıkacağını gösteriyor. Ama şehre
baktığınızda, yolların 4 kat genişleyeceği bir çözüm yoktu. Böyle bir şey
finansal olarak da imkansızdı. Bunlar uygulama zorlukları" dedi.

 

SADECE BUGÜNÜ PLANLAMAK YETMEZ

Ulaşımda bugünden planlama yaparken yarına da dikkat edilmesi gerektiğinin
altını çizen Başkan Büyükakın şu noktalara vurgu yaptı: "Bugün yaptığınız
bir uygulama, yarın şehir merkezlerine çok daha büyük problemler
getirebiliyor. Biz trafiğin akması için viyadükler, battı-çıktılar
yapıyoruz. Şehir merkezine girişte sıkışan trafiği açmak için oralardaki
şeritleri genişletiyoruz. Aslında insanların, gitmek istediği yere o an için
daha kolay erişmesini sağlıyorsunuz ama sorunu tamamen çözmemiş oluyorsunuz.
Çünkü hemen ilerideki yolu da açmanız gerekir. Orayı çözmediğiniz zaman bu
tarafı çözmenizin tek başına bir anlamı kalmıyor. Geleceği yönetme imkanı
olmayan bir problemle karşı karşıyayız. Bu nedenle iki farklı şeyi aynı anda
düşünmek zorundasınız. Yani planlama aklımızı gözden geçirmeliyiz. Şehrin
gelişim planlarını yaparken öyle planlamalar hazırlayayım ki, yarın yine
sıkışıklıkları yaratıp o çözümleri yapacak bir kafa yapısıyla uğraşmayalım.

 

ANAYASADA DÜZENLEMELER OLMALI

Sadece bugünün sorunlarına değil, sürdürülebilirliğe de odaklanarak
düşünmeliyiz. Bunu yaparken, şehrin diğer bileşenlerini de hesap
etmelisiniz. Öte yandan, şehirlerin imarlarına dair anayasal seviyede
kısıtlamalar getirmeden yarını yönetme şansınız yok. Anayasal ulaşım
düzenlemeleri olmalı. Anayasaya öyle kurallar konulmalı ki, asla aşılamasın.
Dünyanın farklı ülkelerinde bu uygulamalar var. Tek-çift plaka, trafiğe
çıkış saatlerinin belirlenmesi, şehir merkezlerindeki parklanma ücretini
yükseltme gibi düzenlemeler de yapılabilir. Şehirlerin gelişim
planlamalarını yaparken aslında karma fonksiyonlu düzenlemelere gitmek
lazım. Planlamayı yeniden gözden geçirmek, planlamaya dair yeniden düşünmek
gerekir."

 

YAPAY ZEKADAN YARARLANABİLİRİZ

Başkan Büyükakın, planlama dışında dijital değişime de ayak uydurulması
gerektiğini belirterek, "İkinci nokta dijitalizasyon. Özellikle yapay
zekanın beraberinde getirdiği kolaylıklar ile, toplu taşımayı çok daha
efektif bir şekilde yönetmek mümkün olacak. Sensörlü trafik ışıkları buna en
güzel örnek. Bir süredir şehrimizde kullanıyoruz. Taktik seviyede bu
düzenlemeler yapmak mümkün ama şehri ulaşım bazlı planlama noktasına
dikkatinizi çekmek istiyorum. Yani planlama yaparken ulaşım modlarını
önceden oraya yerleştirmenin önemli olduğunu bilmelisiniz. Metro, hafif
metro veya tramvayın nereye yapılacağını önceden planlamak gerekiyor. Gerçek
planlama önce imar kararı ile başlıyor. İmar kararları çok katı kurallar
olmadığı müddetçe oraları yönetmek de mümkün olmayacak. Orayı ihmal
ettiğinizde bugünü yönetmeye dair elinizdeki araçlar kısıtlanacak. Ama
çaresiz de değiliz. Yapay zeka ile birlikte, operasyon ve verimlilik
anlamında büyük avantajlar sağlanabilir.

 

LOJİSTİK HAREKETİ DOĞRU YÖNETMELİYİZ

Bir başka husus da lojistik hareketliliğin yönetimi. Kocaeli gibi bir
endüstri, liman ve tarih kentinde planlama yapmak son derece zorlaşıyor.
Coğrafya da planlamayı zorlaştırabiliyor. Türkiye'de ilk lojistik master
planını yapan şehir, Kocaeli. Bunu 2014 yılında hazırlamaya başladık.
2016'da bitirdik. Kocaeli'ye her gün 200 bin birim kamyon giriyor. Bu
lojistiği yönetmediğiniz zaman toplu taşımanın gerçekliğine dair sağlıklı
adımlar da atamazsınız. Toplu taşımanın çözümüne dair üreteceğiniz her
meselede, beraberinde diğer hareketleri ve en önemlisi olan lojistik
hareketini düşünmek zorundasınız. Başiskele'deki kavşak projemizi yaparken,
bölgedeki sanayi kuruluşları ile görüşerek ulaşım sorununu minimize etmeyi
çalışmamız buna güzel bir örnek.

 

ULAŞIM KOOPERATİFLERİNE ÇAĞRI

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi olarak raylı sistem taşımacılığının toplu
taşıma içindeki payını 2 katına çıkarmaya karar verdik. Yüzde 7 seviyesinden
14'e çıkardık. Hedefimiz yüzde 35. Bunun için toplu taşımayı ücretlendirme
konusu önemli. Almanya Münih'teki gibi bir uygulamaya gidilebilir. Oradaki
bütün bilet sistemini, belediye kendisi yönetiyor. Toplu taşıma işi yapan
kooperatifler, sözleşme karşılığında belediyeye hizmet satar. Taşımacılığı
belediye yapar, ücretler belediye tarafından tahsil edilir. Belediye de
bunun karşılığında kooperatiflere belirli bir ödeme yapar. Bunun getireceği
finansal yükleri kamu üstlenir. Bunun yasal düzenlemesi Türkiye'de henüz
yok. Ben bütün platformlarda bunu söylüyorum."